Kỷ niệm 10 năm ngày mất Đại tướng Võ Nguyên Giáp (4/10/2013 - 4/10/2023)
Đón Đại tướng về làng biển Lý Hòa
- 06:04 | Thứ Ba, 03/10/2023
(QBĐT) - Dãy Trường Sơn hùng vĩ chạy dọc đất nước, như bức tường thành phên dậu của Tổ quốc ở phía Tây, khi về đến vùng tiếp giáp giữa hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình thì đột ngột trổ ngang một nhánh chạy ra biển Đông, tạo nên dãy Hoành Sơn kỳ vĩ và thơ mộng mà điểm cuối cùng là những địa danh nức tiếng: Đèo Ngang, Vũng Chùa, đảo Yến…
Tiếp tục mạch kiến tạo hướng về Nam, đến vùng Phong Nha-Kẻ Bàng của miền Tây đất Bố Chính cổ, như một sự luyến tiếc trước cảnh non nước hữu tình, dãy Trường Sơn lại một lần nữa trổ một nhánh ngang ra biển. Đó là dãy núi Lệ Đệ mà điểm cuối cùng khi gặp biển Đông cũng có nhiều danh thắng nổi tiếng, như: Đèo Lý Hòa, động Chùa Hang, bãi Đá Nhảy…
Dưới chân đèo Lý Hòa là làng biển Lý Hòa, một ngôi làng thượng sơn hạ thủy có lịch sử hình thành và phát triển hơn ba trăm năm, gắn liền với nghề đánh cá biển và giao thương buôn bán. Lý Hòa còn là làng văn hiến có nhiều người đỗ đạt. Tiêu biểu như gia tộc tiến sĩ Nguyễn Duy Cần từ năm Tân Sửu (1841) đến năm Canh Tuất (1910) có tới 7 đại khoa thuộc 3 thế hệ được tấn phong nhiều chức trọng trong triều đình. Ngày nay, Lý Hòa cũng là quê hương của nhiều tướng lĩnh, cán bộ cấp cao và doanh nhân, trí thức… đã và đang công tác trên nhiều lĩnh vực, từ các địa phương đến Trung ương…
Lại nói về vùng duyên hải nằm giữa hai dãy Hoành Sơn và Lệ Đệ, là mảnh đất đã làm tốn không biết bao nhiêu bút mực của các bậc tao nhân mặc khách và các nhà nghiên cứu cổ kim. Đặc biệt ngày nay, Hoành Sơn-đèo Ngang tự hào có Vũng Chùa là nơi yên nghỉ vĩnh hằng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Và giữa những ngày toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta nức lòng kỷ niệm 71 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (1945-2016), lễ khánh thành tượng Đại tướng đã được tổ chức trọng thể tại làng Lý Hòa, xã Hải Trạch (nay là xã Hải Phú), Bố Trạch.
Thật là một sự “xếp đặt” trên cả tuyệt vời: Ở nơi tiên phong của hai cánh tay Trường Sơn vươn ra biển Đông là dãy Hoành Sơn và núi Lệ Đệ, hiện hữu hai quần thể văn hóa tâm linh về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, vị danh tướng huyền thoại, người học trò xuất sắc, gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người con ưu tú của quê hương Quảng Bình.
Chuyện dựng tượng Đại tướng ở làng biển Lý Hòa có cơ duyên từ mấy chục năm trước. Sinh thời, Đại tướng đã 2 lần về Lý Hòa vào những năm 60 của thế kỷ trước và có nhiều ấn tượng về ngôi làng đặc biệt này. Điều đó đã được chính Đại tướng kể lại vào ngày 22/12/1994 tại cuộc triển lãm ảnh “Người chiến sĩ hôm nay” do Báo Quân đội nhân dân tổ chức tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ở Thủ đô Hà Nội.
 |
Mới nghe đến đây, Đại tướng vui vẻ ồ lên: “Lý Hòa có bãi tắm Đá Nhảy rất đẹp. Mùa hè nước trong xanh, mát lạnh, cát trắng mịn… nay là một thắng cảnh quốc gia”. Ngừng lại giây lát như suy nghĩ điều gì đó, rồi Đại tướng nói tiếp: “Thời niên thiếu, Bác Hồ của chúng ta theo gia đình vào Huế, đã qua đèo Lý Hòa. Ấn tượng về con đèo khúc khuỷu quanh co, núi lấn ra biển, sóng biển vỗ vào vách đá, bọt nước trắng xóa… đã ghi vào trí nhớ của Bác. Mãi đến tháng 6/1957, Bác về thăm Quảng Bình, Người đã nhắc lại với các đồng chí lãnh đạo địa phương vế đối của một vị tiền nhân mà đến lúc đó vẫn chưa ai đối chuẩn: Bò đi đá nhảy!".
Khỏi phải nói niềm xúc động và phấn khởi của đồng chí Tổng Biên tập lúc ấy, bởi Đại tướng hiểu biết rất rõ về ngôi làng nơi chôn nhau cắt rốn của mình. Hơn chục năm sau đó, nhân dịp công trình đài tưởng niệm và nhà truyền thống làng Lý Hòa, xã Hải Trạch được xây dựng, Thiếu tướng Phan Khắc Hải nghĩ đến việc xin Đại tướng Võ Nguyên Giáp một bức chân dung có bút tích của Đại tướng để trưng bày ở nhà truyền thống. Đây là việc hình như chưa có tiền lệ, nhưng không hiểu sao ông cứ đinh ninh sẽ được Đại tướng chấp t