(QBĐT) - Năm 1997, các thành viên thuộc Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh (BCRA) phát hiện một hang động khá rộng lớn phía bên trong Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Choáng ngợp trước những gì vừa được khám phá, họ bất chợt cảm thấy con người thật sự bé nhỏ trước sự hùng tráng, kỳ vĩ của thiên nhiên. “Pygmy!” (tên của một tộc người lùn nhất châu Phi), ý nghĩa thoáng qua, một thành viên trong đoàn thốt lên. Và Pygmy-được đặt tên cho hang động này kể từ ngày đó.

Không chỉ chứa đựng nhiều giá trị địa chất, địa mạo quý giá, hơn 500 hang động đã được tìm thấy ở “vương quốc hang động” Quảng Bình đều mang những cái tên hàm chứa nhiều câu chuyện ý nghĩa nhưng cũng không kém phần thú vị.

 

Ông Howard Limbert, chuyên gia hang động BCRA tỏ ra hào hứng khi nhắc đến hàng trăm cuộc ngược rừng kiếm tìm hang động mà ông và các cộng sự đã trải qua trong hơn 30 năm gắn bó với Quảng Bình. Với số lượng hang động khổng lồ, việc đặt tên cho hang động cũng là một trong những yêu cầu quan trọng, đòi hỏi cả tư duy, trí tuệ và sự hiểu biết về văn hóa bản địa. Nhưng cũng có những cái tên ra đời trong những hoàn cảnh vô cùng thú vị.

 

Ông Howard kể lại bằng tất cả sự háo hức và nụ cười hóm hỉnh: “Hang Over là tên do BCRA đặt trong chuyến khảo sát vào năm 1997. Trong chuyến khảo sát này, chúng tôi có uống rượu cùng nhau ngay trước cửa hang. Đến hôm sau, khi tiến hành đi sâu vào bên trong lòng hang, một nhà khảo cổ đi cùng đoàn bị say “nguội”, bước đi nghiêng ngả. Vậy là chúng tôi quyết định đặt tên là hang Over bởi vì khi viết liền “hangover” còn có nghĩa là nôn nao do rượu”.

 

Đặt chân khám phá hệ thống hang động kỳ vĩ nhưng sẽ rất ít du khách biết được bên trong mỗi cái tên là vô vàn câu chuyện thú vị. Đó ẩn chứa cả những sự kỳ vọng, tình cảm, ghi dấu kỷ niệm… của những người yêu quý và sống trọn vẹn cuộc đời mình với hang động Quảng Bình.

Vậy nên, tên của hang động không đơn thuần chỉ là tên gọi khô khan dùng để phân biệt. Hang Va-một trong những hang động phía sâu đại ngàn Phong Nha-Kẻ Bàng được ông “vua hang động” Hồ Khanh phát hiện đầu tiên vào năm 1992. Hang tọa lạc ở khu vực rừng Va nên Hồ Khanh quyết định lấy tên khu rừng đặt cho hang động đặc biệt này.

 

Năm 2012, sau nhiều năm được phát hiện, hang Va đã được các chuyên gia BCRA tiến hành đo đạc, khảo sát. Đây được coi là một trong những hang động độc đáo nhất khi sở hữu hàng trăm măng đá có kích thước đồng đều mà có lẽ không tìm được ở bất kỳ nơi đâu trên thế giới. Háo hức trước một kiệt tác của thiên nhiên, ông Howard đã nhanh chóng gửi những bức ảnh về hệ thống măng đá này cho Báo Tuổi trẻ để nhờ bạn đọc… đặt tên. Bằng tất cả sự yêu quý dành cho tuyệt tác này, hơn 600 email đã gửi về tòa soạn, gợi mở nhiều cái tên thú vị.

 

Theo ông Howard, trong số những email đó, có bạn đọc còn đề xuất tên là “hang Bạch Đằng” vì những măng đá mọc từ nước trong hang gợi nhớ những câu chuyện lịch sử về bãi cọc trên sông Bạch Đằng. Ngoài ra, còn rất nhiều tên gọi thú vị khác. Nhưng quan điểm của BCRA là đặt tên hang cần phải dựa vào những đặc trưng, miêu tả được vẻ đẹp của hang động đó. Hệ thống thạch nhũ này sau được gọi là Măng đá dạng chóp nón. 

 

Trong tất cả các hoạt động nghiên cứu của mình, BCRA luôn coi trọng những người bạn đồng hành là những người dân địa phương-người dẫn đường cần mẫn, tận tụy trong các chuyến đi xuyên rừng. Và không ai khác họ chính là nguyên cớ tốt đẹp để BCRA tiếp tục những cuộc hành trình xuyên biên giới suốt 30 năm qua. 

Trân trọng họ, BCRA luôn ưu tiên cho người dân bản địa, nhất là những người có công phát hiện để đặt tên cho hang động mới. Ý tưởng ban đầu là tên hang sẽ được đặt theo tên của người tìm ra nó nhưng vì quan niệm không lấy tên người còn sống đặt cho các địa danh nên ý tưởng này bị xóa bỏ.

 

Ông Howard hài hước kể lại, trong rất nhiều câu chuyện đặt tên hang động, cũng có những tình huống mà mỗi khi nhắc lại đều thấy thú vị