.
Đoàn Văn công nhân dân Quảng Bình:

Những dòng hồi ức tươi xanh

.
08:16, Thứ Hai, 17/06/2019 (GMT+7)
(QBĐT) - Năm 1954, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của quân và dân ta kết thúc, hòa bình được lập lại trên toàn miền Bắc. Nhằm phục vụ đời sống tinh thần của các tầng lớp nhân dân, cổ vũ phong trào thi đua lao động sản xuất, hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng quê hương cùng cả miền Bắc tiến lên CNXH, ngày 3-4-1959, “Đội tuyên truyền lưu động” thuộc Ty Văn hóa Quảng Bình được thành lập. Đây là tổ chức tiền thân của Đoàn Văn công nhân dân Quảng Bình. Từ ngày ấy đến nay đã tròn 60 năm, lớp nghệ sỹ đầu tiên của đoàn đã bước sang tuổi "cổ lai hy” nhưng trong trái tim nóng hổi tình yêu nghệ thuật của họ vẫn luôn chảy mãi những dòng hồi ức tươi xanh.
Tiết mục múa
Tiết mục múa "Lễ hội đập trống" do các nghệ sỹ Đoàn nghệ thuật truyền thống Quảng Bình biểu diễn tại lễ kỷ niệm 10 năm Phong Nha-Kẻ Bàng được công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. (Ảnh: Tiến Hành)
Nhạc sỹ Quách Mộng Lân là một trong những hạt nhân đầu tiên của Đoàn Văn công nhân dân Quảng Bình. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, ông chưa hề quên bất cứ một sự kiện, một nghệ sỹ nào của đoàn. Gợi nhớ về những tháng ngày đầu tiên với mười mấy con người được tuyển chọn từ nhiều nơi về dưới mái nhà chung, ông kể tên từng người, ai mấy tuổi, ở đâu, diễn viên ca, múa hay kịch nói.
 
Trong ký ức của ông, đó là thời kỳ gian khổ vô cùng nhưng ai cũng phơi phới thanh xuân. Con số biên chế của đoàn lúc bấy giờ chỉ chưa đến hai chục người. Và tài sản ban đầu được Ty Văn hóa cung cấp chỉ vẻn vẹn có 1 tấm phông màn, 1 chiếc đèn măng sông, 1 cây đàn mandoline và mấy cây sáo trúc.
 
Nghệ sỹ Nam Kỷ-người con gái xứ Lệ lúc mới được tuyển vào đoàn mới vừa tròn 14 tuổi. Bà vẫn còn nhớ mãi những chuyến lưu diễn về các xã miền núi thuộc huyện Tuyên Hóa, Minh Hóa, những làng chài ven biển Ngư Thủy, Nhân Trạch, Đức Trạch.
 
Diễn viên chia nhau mang vác đồ đạc, lương thực trên vai và đi bộ. Họ đã vượt qua núi cao, suối sâu, băng qua những trảng cát dài nắng cháy để đến với nhân dân. Ròng rã từ điểm diễn này đến điểm diễn khác, từ ngày này qua ngày khác. Ngày đi, đêm diễn. Nhưng lạ lùng thay, khó khăn thiếu thốn trăm bề vẫn không làm cho tiếng đàn, giọng hát của các nghệ sỹ bớt phần trong trẻo.
 
Đến năm 1961, phương tiện vận tải của đoàn được “nâng cấp” với hai chiếc xe ba gác. Mọi người bớt phần mang vác nhưng đôi chân vẫn phải đi. Nghệ sỹ Nam Kỷ nói rằng: “Khó khăn, gian khổ lắm nên mọi người thương nhau. Các anh các chị như nhạc sỹ Quách Mộng Lân, nghệ sỹ kịch nói Thanh Gái, nghệ sỹ Minh Thành, nghệ sỹ Minh Thơm... đều phải đi bộ.
 
Chỉ mình cô nhỏ nhất nên được ưu tiên lên ngồi sau xe ba gác, giữa ngổn ngang đồ đạc, phông màn phục vụ biểu diễn. Mãi sau, đoàn được phân thêm một chiếc xe đạp nam. Nghệ sỹ Châu Đình Khóa-Trưởng đoàn sử dụng chiếc xe đạp này để đi tiền trạm điểm diễn. Sau nữa, đoàn mới có một chiếc xe tải. Diễn ở đâu thì tất cả anh em lẫn đồ đạc lên hết thùng xe. Tuy nhiên, cũng không sử dụng được nhiều do lúc này tình hình chiến tranh đã căng thẳng vô cùng... ”.
 
Năm 1965, đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh ra toàn miền Bắc. Quảng Bình trở thành tọa độ lửa. Đoàn Văn công nhân dân cùng lúc nhận lãnh nhiều nhiệm vụ, vừa biểu diễn phục vụ nhân dân, vừa động viên tinh thần bộ đội ta và đặc biệt là làm nhiệm vụ chính trị tuyên truyền cho cuộc kháng chiến chống Mỹ.
 
Trong những tháng ngày địch đánh phá ác liệt, hoạt động của đoàn cũng thay đổi linh hoạt cho phù hợp với tình hình thực tiễn. Địch đánh ban ngày, đoàn diễn ban đêm. Địch đánh ban đêm, đoàn diễn ban ngày. Họ có thể diễn bất cứ nơi đâu, trên tuyến đường sau một loạt bom rơi, dưới cánh rừng xác xơ, mù mịt khói lửa, nơi bến phà, trên trận địa và ở các trọng điểm đánh phá của giặc Mỹ như: Khe Ve, La Trọng, Bãi Dinh, Cha Lo, đường 12A...
 
Sân khấu của Đoàn Văn công nhân dân Quảng Bình lúc bấy giờ không có đèn màu và dàn nhạc. Người nghệ sỹ chỉ cần có khán giả, dăm ba người thôi là họ hát say sưa dưới những căn hầm chữ A chật chội hay trong những hang đá giữa núi rừng miền tây quê hương. Trong miền ký ức xa thẳm của mình, nghệ sỹ Nam Kỷ vẫn còn nhớ những buổi diễn có bắt đầu mà không biết giờ kết thúc.
 
Đó là lúc đoàn gặp bãi khách giữa rừng Trường Sơn-nơi dừng chân của bộ đội ta trên đường ra trận. “Có hôm chúng tôi biểu diễn phục vụ bộ đội từ 10 giờ sáng đến tận chiều tối. Chỉ cần bộ đội còn muốn xem văn công là mọi người sẵn sàng phục vụ. Không có hoa, bộ đội tặng chúng tôi lá rừng, những cành lá còn vương mùi khói bom...”.
 
Mỗi chuyến đi biểu diễn của văn công Quảng Bình lúc bấy giờ là một kỷ niệm ghi lòng tạc dạ. Mãi đến hôm nay, dù thời gian đã làm phôi phai mái tóc xanh của họ nhưng ký ức thì vẫn vẹn nguyên, tươi mới. Ngày 1-5-1966, Đoàn Văn công Quảng Bình bất ngờ được đến Phủ Chủ tịch biểu diễn phục vụ Bác Hồ. Đó là phần thưởng lớn lao mà trong đời mỗi người nghệ sỹ đều mơ ước.
 
Bác vào tận phòng hóa trang hỏi thăm sức khỏe mỗi người. Bác tự nhận mình là Trưởng đoàn danh dự của Đoàn Văn công nhân dân Quảng Bình, rồi Người tự bước ra sân khấu để mở đầu cho chương trình biểu diễn. Ca khúc “Quảng Bình quê ta ơi!”, tổ khúc dân ca “Lòng son dâng Bác” lần đầu tiên vang lên tại Phủ Chủ tịch trong tình cảm xúc động của Bác Hồ. Nghệ sỹ Nam Kỷ được Người tặng hoa không cầm được nước mắt khi kể về những giờ phút hiếm hoi và vô cùng quý giá ấy. Vui sướng không tả nổi nhưng ai cũng khóc vì xúc động trước tình cảm Bác Hồ dành cho diễn viên của đoàn và cho cả quê hương Quảng Bình.  
 
Nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình chiến tranh ngày càng ác liệt, cán bộ, diễn viên Đoàn Văn công nhân dân Quảng Bình vừa biểu diễn phục vụ cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vừa tích cực luyện tập nâng cao chất lượng chương trình và xây dựng đoàn ngày càng vững mạnh.
 
Từ một đoàn nghệ thuật tổng hợp, năm 1972, đoàn được chia thành 3 đoàn riêng biệt phụ trách biểu diễn ba bộ môn nghệ thuật khác nhau. Hoạt động của đoàn thực sự là nguồn động viên tinh thần lớn lao đối với quân và dân Quảng Bình nói riêng và miền Bắc nói chung. Họ chính là nhân tố quan trọng thổi bùng phong trào “Tiếng hát át tiếng bom” trên quê hương Quảng Bình "Hai giỏi”.
 
60 năm trôi qua, vào một ngày, các thế hệ nhạc sỹ, diễn viên Đoàn Văn công nhân dân Quảng Bình đã trở về bên nhau để nhớ lại thời thanh xuân sôi nổi, trước sự chứng kiến của một thế hệ mới-thế hệ không chỉ nhiệt huyết mà còn tài năng, không chỉ đam mê mà còn được đào tạo bài bản.
 
Những cái tên Quách Sỹ Dũng, Thùy Linh, Thanh Nhân, Lê Kiều Anh và đội ngũ diễn viên của Đoàn Nghệ thuật truyền thống Quảng Bình hôm nay đủ tâm và tài để kế tục truyền thống 60 năm của Đoàn Văn công nhân dân Quảng Bình, nối dài những đóng góp của đoàn cho sự nghiệp xây dựng và phát triển quê hương trong thời kỳ mới.
 
Trương Thu Hiền
,
  • Khai mạc liên hoan nghệ thuật quần chúng Công-Nông-Binh tỉnh Quảng Bình năm 2019

    (QBĐT) - Tối 15-6, tại Trung tâm Văn hóa tỉnh, liên hoan nghệ thuật quần chúng Công-Nông-Binh tỉnh Quảng Bình năm 2019 với chủ đề "Quảng Bình khúc hát tự hào" đã chính thức khai mạc. 

    16/06/2019
    .
  • Ngày ấy Bác về...

    (QBĐT) - Trong nhiều ca khúc viết về tình cảm quân dân Quảng Bình với Bác Hồ nhân ngày Người vào thăm Quảng Bình-Vĩnh Linh năm 1957, ca khúc "Ngày ấy Bác về" của cố nhạc sỹ Thái Quý đã diễn tả trọn vẹn tâm trạng của triệu triệu con tim dành cho vị lãnh tụ kính yêu, từ âm nhạc đến lời ca dạt dào xúc cảm… 

    16/06/2019
    .
  • "Đồng Hới - Hoa Hồng" trên đầu sóng!

    (QBĐT) - Bình minh lên trên "Thành phố Hoa Hồng"
    Nắng mênh mang, gió dạt dào cửa bể
    16/06/2019
    .
  • Buổi sáng bên biển

    (QBĐT) - Buổi sáng bên biển.

    16/06/2019
    .
  • Sau những khen chê

    (QBĐT) - Chắc ông nghĩ mình ca hay lắm. Phải nghĩ thế ông mới tự tin phơi phới mỗi khi đăng đàn, cầm míc giới thiệu những "ca khúc rất dễ thương", "nhạc phẩm đi cùng năm tháng" bằng thứ ngôn từ sến vô bờ bến rồi mới biểu diễn. 

    16/06/2019
    .
  • Sơ khảo hành trình "Tìm kiếm tài năng trẻ Việt Nam 2019" tại Quảng Bình

    (QBĐT) - Vừa qua, hành trình "Tìm kiếm tài năng trẻ Việt Nam 2019" được bảo trợ của Trung tâm Phát triển tài năng-Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật đã diễn ra vòng sơ khảo cụm thi Quảng Bình.
     
    15/06/2019
    .
  • "Phố biển tình anh"-những dự cảm tương lai

    QBĐT) - Có lẽ, khi sáng tác ca khúc "Phố biển tình anh" phỏng thơ của nhà thơ Văn Lợi, nhạc sỹ Hoàng Sông Hương đã có những dự cảm tốt lành về tương lai của thị xã Đồng Hới quê nhà. 

    14/06/2019
    .
  • Giải Báo chí quốc gia: Phản ánh đậm nét các sự kiện chính trị lớn

    Đây là năm đầu tiên Hội đồng Giải báo chí quốc gia thành lập Ban Thẩm định để phản biện khách quan, độc lập các tác phẩm vào chung khảo.

    14/06/2019
    .