(QBĐT) - Ngoài lây truyền qua đường máu và đường tình dục thì lây truyền HIV từ mẹ sang con là một trong ba con đường chính lây truyền HIV/AIDS, tỷ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con chiếm khoảng 25-40%.

Qua nghiên cứu của WHO trên 100 bà mẹ mang thai có HIV (không được can thiệp) cho thấy 9 trẻ bị nhiễm HIV từ mẹ sang con trong giai đoạn mang thai, 17 trẻ bị nhiễm trong giai đoạn chuyển dạ và 10 trẻ bị nhiễm HIV trong giai đoạn bú mẹ. Điều này có nghĩa, cứ 100 trẻ sinh ra từ bà mẹ nhiễm HIV thì có khoảng 36 trẻ bị lây nhiễm. Tuy nhiên, nếu bà mẹ được chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả thì tỉ lệ lây truyền từ mẹ sang con chỉ còn 2-6%.

Là một nhiệm vụ trọng tâm của Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2020 và tầm nhìn năm 2030, chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con (PLTMC) góp phần hạn chế tốc độ gia tăng nhiễm HIV nói chung và tỉ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con nói riêng của tỉnh Quảng Bình.

Xét nghiệm HIV tự nguyện ở Trung tâm phòng chống HIV/AIDS.

Với mục tiêu bảo đảm 100% phụ nữ mang thai (PNMT) nhiễm HIV, 100% trẻ em nhiễm HIV hoặc phơi nhiễm với HIV được quản lý, chăm sóc và điều trị ARV, Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS tỉnh lồng ghép, phối hợp chặt chẽ các hoạt động từ tỉnh đến cơ sở để cung cấp các dịch vụ PLTMC. Các hoạt động dự phòng bao gồm: dự phòng sớm lây nhiễm HIV cho phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ; phòng tránh thai ngoài ý muốn cho phụ nữ nhiễm HIV; các can thiệp cho PNMT nhiễm HIV như tư vấn, xét nghiệm, điều trị dự phòng ARV; các dịch vụ chăm sóc, hỗ trợ và điều trị cho phụ nữ mang thai nhiễm HIV và con của họ sau sinh.

Theo đó, tất cả các trường hợp phụ nữ mang thai bị nhiễm hay phơi nhiễm HIV đều được tư vấn chăm sóc thai nghén, dinh dưỡng và chuẩn bị kỹ lưỡng cho cuộc sinh đẻ ở những cơ sở y tế có sở có dịch vụ dự phòng bằng thuốc ARV cho con. Việc chủ động ở từng thời điểm mang thai để được can thiệp dự phòng toàn diện, hạn chế tối đa những nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con hoàn toàn, có thể sinh được đứa trẻ khỏe mạnh, không nhiễm HIV.  

Theo thống kế của trung tâm từ năm 2011 đến nay thông qua hoạt động sàng lọc HIV trong phụ phụ nữ mang thai tại các cơ sở sản khoa trên địa bàn tỉnh, đã phát hiện 16 phụ nữ mang thai và chuyển dạ nhiễm HIV, tất cả đều được tiếp cận điều trị thuốc ARV và 16 trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV được điều trị dự phòng bằng ARV. Bằng kỹ thuật chẩn đoán sớm nhiễm HIV ở trẻ nhi phơi nhiễm (PCR), trong số 16 trẻ nhi phơi nhiễm được quản lý, chỉ có 1 trường hợp chẩn đoán nhiễm HIV (+).

Để hạn chế thấp nhất khả năng lây truyền HIV từ mẹ sang con, việc tuyên truyền hướng tới đối tượng là những phụ nữ trong độ tuổi mang thai từ 15-49 tuổi được tiến hành tích cực ở các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh. Đặc biệt, chú trọng hướng dẫn các tuyến chủ động tư vấn, xét nghiệm HIV cho PNMT, thực hiện tốt quy trình chăm sóc, điều trị dự phòng và giới thiệu chuyển tuyến cho thai phụ bị nhiễm HIV để được cung cấp dịch vụ kịp thời, hiệu quả.

Thực hiện tốt các biện pháp dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con sớm sẽ bớt đi những đứa trẻ bị nhiễm HIV, bớt đi nỗi đau của những gia đình có người nhiễm HIV. Để làm tốt điều này, công tác tuyên truyền phải được thực hiện từ cấp cơ sở và bằng những hoạt động thiết thực, không còn kỳ thị với người nhiễm HIV/AIDS, trong đó có phụ nữ mang thai; tăng cường tuyên truyền, vận động để mọi người coi việc xét nghiệm HIV đơn giản, bình thường như các xét nghiệm thông thường khác, thu hút tất cả bà mẹ khi mang thai đến các cơ sở y tế để tư vấn và xét nghiệm HIV, dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con.

Trung Thu
(TT Phòng, chống HIV/AIDS)