.
Tiếng hò khoan từ ngôi làng An Xá…

Bài 2: Nhớ lời dặn Đại tướng để "tiếp lửa" hò khoan

.
08:32, Thứ Hai, 26/07/2021 (GMT+7)
(QBĐT) - Những lời Đại tướng Võ Nguyên Giáp căn dặn về gìn giữ, bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp của hò khoan Lệ Thủy đã được chính quyền địa phương, các nghệ nhân và người dân nơi đây nỗ lực thực hiện. Năm 2017, hò khoan Lệ Thủy vinh dự trở thành Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, mở ra nhiều cơ hội để đưa các giá trị của hò khoan vươn xa, từ đó, chắp cánh cho kỳ vọng phát triển du lịch, nâng cao đời sống của bà con vùng “gạo trắng nước trong”.
 
 
Những năm 90 của thế kỷ trước, ông Dương Ngọc Liên, Giám đốc Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao huyện Lệ Thủy vinh dự cùng các nghệ nhân biểu diễn khi Đại tướng về thăm quê hương Lệ Thủy. Anh cán bộ Phòng Văn hóa-Thông tin huyện ngày nào vẫn còn nhớ như in những lời dặn dò chân tình, mộc mạc của Đại tướng với người dân Lệ Thủy trong việc gìn giữ cái hay, cái đẹp của hò khoan Lệ Thủy. Một tổ khúc dân ca do ông đặt lời mới đã thể hiện rõ tình cảm của ông dành cho Đại tướng và những lời dặn dò năm nào vẫn còn lưu dấu mãi.
 
“Năm xưa Đại tướng dặn rằng
 
Giữ dòng Kiến Giang cho sạch đẹp
 
Để bà con xem đua thuyền
 
Lòng dân Lệ Thủy tạc dạ ghi lời
 
Dòng Kiến Giang xanh sạch đẹp như lòng bác mong
 
Bác dặn phải giữ lấy điệu hò khoan
 
Là vốn quý di sản lưu truyền ngàn năm
 
Nhớ chiều An Xá Đại tướng về quê
 
Bác vỗ tay bắt nhịp hò khoan vui rộn ràng…”
 
(Nhớ lời Đại tướng)
 
Ông Dương Ngọc Liên chia sẻ, hàng chục năm qua, ông miệt mài sưu tầm, nghiên cứu về hò khoan Lệ Thủy. Đặc biệt, cách đây nhiều năm, ông đã nỗ lực duy trì 1 trang web nhằm mục đích bảo tồn các làn điệu hò khoan Lệ Thủy. Nhiều bài hò khoan tưởng như đã thất truyền đã được ông nỗ lực sưu tầm đầy đủ. Một số nghệ nhân hò khoan nay đã mất nhưng vẫn còn lưu giữ các đoạn băng ghi âm các bài hò khoan lời cổ có giá trị cao.
Nghệ nhân ưu tú Hải Lý thường xuyên tập luyện với các thành viên trong CLB Nghệ nhân hò khoan Lệ Thủy.
Nghệ nhân ưu tú Hải Lý thường xuyên tập luyện với các thành viên trong CLB Nghệ nhân hò khoan Lệ Thủy.
Nhiều bài hò khoan được sáng tạo lồng ghép vào các video clip về quê hương Lệ Thủy, khi đưa lên các nền tảng xã hội rất được công chúng, nhất là những người trẻ, yêu thích và chia sẻ. Bên cạnh đó, ông cũng thường xuyên viết lời mới cho các bài hò khoan Lệ Thủy để phù hợp hơn với những đổi thay của quê hương, nhất là trong quá trình xây dựng nông thôn mới.
 
Không chỉ ông Dương Ngọc Liên, nhiều cán bộ làm văn hóa, giáo dục của huyện Lệ Thủy vẫn ngày đêm miệt mài để các giá trị của hò khoan vẫn luôn được tiếp nối, để thế hệ trẻ hôm nay ngày càng yêu mến di sản văn hóa này. Với sự nỗ lực của huyện Lệ Thủy, hò khoan đã được đưa vào giảng dạy trong các nhà trường và hàng năm các liên hoan, hội thi hát hò khoan cho lứa tuổi mầm non, tiểu học, THCS… vẫn được thường xuyên tổ chức, thu hút đông đảo các em học sinh tham gia.
 
Ngoài ra, nhiều CLB về hò khoan Lệ Thủy được thành lập ở các địa phương, thậm chí lan tỏa đến nhiều vùng miền của Tổ quốc, góp phần đưa di sản văn hóa quê hương đi xa, trở thành cầu nối tinh thần không thể thiếu của người dân Quảng Bình nói chung, người dân Lệ Thủy nói riêng.
 
Còn với các nghệ nhân, việc trao truyền và “tiếp lửa” hò khoan Lệ Thủy không chỉ là nhiệm vụ hay trách nhiệm mà đó còn thể hiện tình yêu dành cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp và tâm nguyện làm theo lời dặn của người con tài danh xứ Lệ. Nghệ nhân ưu tú Hải Lý (Phong Thủy, Lệ Thủy) còn nhớ mãi lần vinh dự được biểu diễn hò khoan Lệ Thủy cho Đại tướng nghe khi bà còn rất trẻ.
 
Chính vì vậy, bà luôn giữ lời dặn của Đại tướng trong tâm trí để miệt mài truyền dạy hò khoan cho những người trẻ. CLB nghệ nhân hò khoan Lệ Thủy do bà sáng lập, chủ nhiệm thường xuyên tập luyện và biểu diễn tại nhiều chương trình, liên hoan nghệ thuật trong và ngoài tỉnh. Trong đó, nhiều chương trình biểu diễn ở Thủ đô Hà Nội và các tỉnh, thành trong cả nước, góp phần giới thiệu, quảng bá hò khoan Lệ Thủy đến với công chúng yêu thích. Bà cũng là một trong những nghệ nhân hò khoan Lệ Thủy tích cực tham gia công tác truyền dạy cho thanh thiếu niên và cả những ai yêu thích di sản này.
 
Còn với nghệ nhân ưu tú Hồng Hới (Phong Thủy, Lệ Thủy), nhớ lời dặn dò ân cần của Đại tướng, bà miệt mài với CLB Yêu câu hò xứ Lệ, nỗ lực đưa hò khoan đến với nhiều đối tượng hơn nữa. Đặc biệt, CLB mạnh dạn ứng dụng công nghệ để nhiều người biết đến hò khoan. Các video clip về hò khoan Lệ Thủy, cả lời cổ và lời mới, do CLB tự thực hiện và đăng tải trên mạng xã hội rất được công chúng quan tâm, đặc biệt là những người trẻ.
 
Năm 2020, khi dịch Covid-19 bùng phát, CLB mạnh dạn đặt lời mới cho 2 bài hò khoan có nội dung về phòng, chống dịch Covid-19, rất được khán giả yêu thích, góp phần mang hơi thở thời đại vào hò khoan. Nghệ nhân ưu tú Hồng Hới chia sẻ, những lời dặn của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến hôm nay vẫn vẹn nguyên giá trị, là kim chỉ nam để những người đam mê hò khoan Lệ Thủy tiếp bước, nuôi dưỡng đam mê và nỗ lực gìn giữ các giá trị nguyên bản của hò khoan.
 
Ông Dương Văn Bình, Trưởng phòng Văn hóa-Thông tin huyện Lệ Thủy cho biết, trong chương trình hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Lệ Thủy khóa XXIV về phát triển du lịch huyện Lệ Thủy, hò khoan sẽ đóng vai trò quan trọng trong xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, phát triển thương hiệu du lịch địa phương.
 
Mục tiêu mà Lệ Thủy hướng tới chính là phát triển du lịch đi đôi với việc bảo tồn, phát huy các giá trị bản sắc văn hóa, nâng cấp cảnh quan thiên nhiên, môi trường du lịch, nâng cao trình độ dân trí, nâng cao vị thế du lịch Lệ Thủy đối với toàn tỉnh và cả nước, thúc đẩy tiêu dùng, phát triển nhiều loại hình sản phẩm dịch vụ, tạo việc làm, góp phần xóa đói giảm nghèo ở các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
 
Năm 2019, CLB hò khoan Lệ Thủy tại TP. Hồ Chí Minh được thành lập, sự kiện được ví như một tín hiệu vui về sự lan tỏa của di sản văn hóa phi vật thể này trong lòng công chúng cả nước. Trên mạng xã hội, nhiều video clip về hò khoan Lệ Thủy được yêu thích, chia sẻ, tiếp sức để những người làm công tác bảo tồn hò khoan thêm nỗ lực, cố gắng để những câu hò, điệu xố đến gần hơn với người trẻ. Như mong muốn của Đại tướng lúc sinh thời: “Gìn giữ hò khoan như máu, thịt của mình…”.
 
Mai Nhân
,
  • Nguyễn Thị Cẩm Thạnh-Nhà văn nữ đầu tiên của Quảng Bình

    (QBĐT) - Trong số các nữ nhà văn (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) quê Quảng Bình, Nguyễn Thị Cẩm Thạnh là nhà văn nữ đầu tiên.

    29/06/2021
    .
  • Ký ức về Đại tướng Võ Nguyên Giáp

    (QBĐT) - Ngày 4-10-2013, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã ra đi vào cõi vĩnh hằng, hưởng thọ 103 tuổi. Đại tướng ra đi đã để lại muôn vàn tình thương yêu cho mọi người. Tôi thuộc thế hệ sinh sau đẻ muộn nhưng cuộc đời tôi cũng có những ký ức đẹp đẽ về ông.

    27/06/2021
    .
  • Tiếng hò khoan từ ngôi làng An Xá…

    (QBĐT) - Những năm tháng thanh xuân, chàng trai họ Võ ấy mang theo tiếng hò khoan Lệ Thủy của mẹ trong tâm trí rời ngôi nhà nhỏ bên dòng Kiến Giang để theo nghiệp nước… Quay trở lại mái nhà xưa khi mái tóc đã nhuốm màu thời gian, người xưa đã khuất, cảnh xưa cũng lắm đổi thay, nhưng điệu hò khoan ngày nào vẫn không hề thay đổi, vẫn là nỗi nhớ thương khôn nguôi trong lòng vị tướng của chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

    25/07/2021
    .
  • Người vinh dự nhiều lần được gặp Đại tướng

    (QBĐT) - Đó là ông Đoàn Ngọc Dãn, 95 tuổi, quê ở xã Đồng Hóa, huyện Tuyên Hóa. Ông nhập ngũ tháng 7-1949, chuyển ngành tháng 6-1968. Mặc dầu tuổi đã cao nhưng ông Dãn vẫn còn mạnh khỏe, minh mẫn. 

    19/07/2021
    .
  • Thượng tướng phong trào Cần Vương Nguyễn Phạm Tuân

    (QBĐT) - Nguyễn Phạm Tuân sinh năm Nhâm Dần (1842) mất năm Đinh Hợi (1887), tự là Tử Trai, sau đổi là Dưỡng Tăng, hiệu Minh Phong, quê ở làng Kiên Bính, tổng Võ Xá, phủ Quảng Ninh (nay là thành phố Đồng Hới, Quảng Bình).

    18/07/2021
    .
  • Người thầy Võ Nguyên Giáp

    (QBĐT) - Trước khi trở thành nhà quân sự lỗi lạc, Võ Nguyên Giáp đã từng là thầy giáo. Thời loạn, thầy giáo làm tướng quân đánh giặc giữ nước, thời bình tướng quân chăm lo sự nghiệp giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ.

    15/07/2021
    .
  • Người thầy Võ Nguyên Giáp

    (QBĐT) - Trước khi trở thành nhà quân sự lỗi lạc, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từng là thầy giáo. Thời loạn, thầy giáo làm tướng quân đánh giặc giữ nước, thời bình tướng quân chăm lo sự nghiệp giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ. Trong hành trình cách mạng ấy, dấu ấn người thầy với những phẩm chất tiêu biểu đã thêm phần khắc họa chân dung một vị tướng quân thật đặc biệt và khác biệt.
     
    11/07/2021
    .
  • Tha thiết điệu hò khoan

    (QBĐT) - Chiều dần xuống trên cánh đồng lúa vàng rộm đang vào vụ gặt của xã Phong Thủy (Lệ Thủy), cùng với cô Lan-cán bộ của Trung tâm Văn hóa -Thông tin và Thể thao huyện Lệ Thủy, chúng tôi đến thăm nhà nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Hải Lý.

    04/07/2021
    .