Người Quảng Bình tri ân Đại tướng Võ Nguyên Giáp bằng thơ

Cập nhật lúc 10:03, Thứ Bảy, 04/05/2013 (GMT+7)

(QBĐT) - Một con người mà các nhà thơ khi tiếp xúc, hay khi nghĩ tới đều bừng lên xúc cảm  thi ca, từ đó tạc nên hình tượng thơ lớn, tứ thơ đẹp là con người phải có hai yếu tố đồng hành: vĩ đại mà bình dị, thiên tài mà gần gũi, huyền thoại vẫn rất dân gian. Tài năng và đức độ con người đó ăn sâu trong tâm khảm mỗi người. Thơ là cảm xúc. Không ai bắt ép nhà thơ phải làm thơ về người này, người khác. Thế mà người ta cứ làm về một con người. Lịch sử Việt Nam thời cận đại chỉ có hai con người như thế. Đó là Hồ Chí Minh và Võ Nguyên Giáp.

Thơ viết về Cụ Hồ có thể in thành tuyển tập cả ngàn trang. Đại tướng thiên tài  mọi thời đại của nhân loại Võ Nguyên Giáp cũng vậy. Lịch sử thế giới chưa có vị tướng kiệt xuất nào sống thọ như Đại tướng. Năm nay đã 103 tuổi. Đó là phúc đức lớn cho dân tộc. Trí thức trong nước, ngoài nước, bộ đội, thi sĩ, cán bộ, dân quê... đều làm thơ tặng Đại tướng nhân ngày sinh nhật, nhân Đại tướng lên thọ 80, thọ 90, thọ 100. Có thể nói, thơ, trường ca, câu đối... viết tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp như rừng xuân sinh sôi mỗi ngày.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Thơ tặng Đại tướng được khắc lên đá: Trời Nam đâu được mấy ai/ Thư sinh mà lại sẵn tài lược thao/ Ra quân dưới ngọn cờ đào/ Điện Biên sấm sét thủa nào còn vang... (Giáo sư Bùi Trọng Liễu, Đại học Paris). Một cựu chiến binh phường Thành Công (Hà Nội) tặng Đại tướng câu đối vô cùng sâu sắc, như là sự đúc kết khí chất vận mệnh của ông: Văn lo vận nước văn thành Võ/ Võ thấu lòng dân Võ hóa Văn. Hai chữ VĂN, VÕ đối  rất chỉnh và rất đa nghĩa. Nhà thơ quân đội Hồ Khải Đại có bài thơ bằng chữ Hán tặng Đại tướng. Nhà văn Sơn Tùng, thương binh loại đặc biệt, dịch:

Trọn đời vì nước vì dân
Là thầy, là tướng nghĩa nhân làm đầu
Võ Văn Nguyên Giáp song toàn
Như thần, thông suốt nhân gian lòng người...

Cùng với nhân dân cả nước, Quảng Bình là địa phương có nhiều thơ viết về Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhất. Đúng thôi, vì Đại tướng là người con của quê hương "gió lào cát trắng". Quảng Bình lại là nơi có tỷ lệ người làm thơ trên dân số nhiều nhất nước. Có Ngày thơ Việt Nam- tôi về tham gia chương trình thơ Nguyên Tiêu ở quê hương  Lệ Thủy. Tôi đã được nghe hàng trăm bô lão "thi sĩ", các cựu chiến binh làm thơ ở Lộc Thủy, An Thủy, Phong Thủy... đọc thơ tặng Đại tướng đến khuya. Các câu lạc bộ thơ Kiến Giang, Lộc Thủy, CLB thơ An Xá, Câu lạc bộ thơ Trung tâm văn hóa Quảng Bình... đã xuất bản nhiều tập thơ xúc động về Đại tướng- người con lỗi lạc của quê hương.

Họ làm thơ, đọc cho nhau nghe  rồi tổ chức xuất bản, không có kinh phí thì in vi tính để kỷ niệm, để gửi ra Hà Nội làm quà cho Đại tướng: Chùm thơ ở tận quê mình / Từ đất Quảng Bình xin gửi tặng anh / Chùm thơ vừa hái trên cành / Với lòng trìu mến  chân thành xiết bao / Thơ chiến sĩ, thơ đồng bào / Thơ miền cát trắng, gió Lào chang chang... (Thơ tặng Anh- Ngọc Bội). Những câu thơ dân giã như tiếng "quê miềng".

"Tướng Giáp - Người anh cả của toàn quân" của nhà văn Hoàng Bình Trọng ở Quảng Bình là trường ca đầu tiên viết về cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Trường ca này đã được Trung ương Đoàn và Hội Nhà văn trao giải nhất trong đợt xét các tác phẩm văn học cho thiếu nhi đầu năm 2010. Tập trường ca dày 160 trang, in khổ lớn với hơn 3000 câu thơ-văn-xuôi rất ám ảnh. Viết về Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở Việt Bắc khi nghe tin "Giặc giết cha rồi!"... Đây là lần thứ hai, gia đình Anh có người bị giặc giết và tra tấn cực hình.../ Cách đấy chưa lâu, nhà cách mạng Nguyễn Thị Quang Thái, vợ anh/ Chết trong nhà pha Hỏa Lò Hà Nội/ Để lại trên đời đứa con gái mười tháng tuổi... Viết về Đại tướng thao thức để tìm ra cách thắng giặc mà ít hao tổn binh lính, trường ca viết:  Để có nhiều chiến công to lớn mà đồng đội ít hao tổn máu xương/ Đêm nay Người Anh Cả Của Toàn Quân hoàn toàn thức trắng...  

Mừng Đại tướng đại thọ 100 tuổi, CLB thơ Trung tâm Văn hóa Quảng Bình đã xuất bản tập thơ 100 bài, có tựa đề: "Mừng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đại thọ 100 tuổi". Tập thơ có nhiều bài thơ, câu thơ xúc động. Người dân quê quý nhất là Đại tướng đi đánh giặc xa quê bảy tám chục năm trời vẫn "tiếng An Xá eng ni, o nớ...", nhớ hết cảnh cũ vườn xưa:

Mỗi lần về quê mẹ Quảng Bình
Nghe dịu ngọt tiếng hò khoan Lệ Thủy
Làng xóm mời chào không hay
khách khí
Nói mô, tê, eng, ả, rứa mà hay

                  (Vì sao sáng mãi- Phan Văn)

Vườn nhà ai xưa nhiều bưởi nhiều cau
Bờ ruộng nào lắm con lươn, con chạch
Nhớ sắn đồ xôi, nhớ khoai chấm mật
Nhớ tiếng chim "bắt tép kho cà"....

                                (Anh về làng - HBT)

Nhà thơ Lý Hoài Xuân có bài thơ Về An Xá dân giã mà chân chất: Ờ, của xóm thôn bình dị / Lúa khoai mộc mạc ruộng vườn / Ríu rít bầy chim xây tổ / Ngọt ngào cam bưởi đưa hương... để rồi Từ đây.... tôi thêm hiểu rõ / Nỗi lòng Đại tướng với dân...

Trong bài Thay một khúc hò khoan, nhà thơ Văn Lợi có câu thơ tổng kết về hình tượng Võ Nguyên Giáp rất hay: Ông như tượng đài tạc giữa lòng dân. Tượng đài tạc giữa lòng dân là tạc bằng chất liệu tình yêu, nghĩa là vào muôn đời ! Có những kẻ khi có quyền hành trong tay là tìm mọi cách để hại người này, người khác,  những kẻ đó nhân dân sẽ tạc tượng khinh bỉ, căm thù.

Trong tập thơ Mừng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đại thọ 100 tuổi này, tôi thấy các nhà thơ chuyên và không chuyên Quảng Bình rất giỏi chữ. Có một bài thơ ngũ ngôn tứ tuyệt rất chỉnh chu, không ghi tên tác giả, như một "đề tựa" của tập thơ, như là thơ thêu trướng:

MỪNG TƯỚNG GIÁP ĐẠI THỌ

Tướng  quốc hùng sử Việt
Giáp trụ sáng niềm tin
Đại  hòa vung kiếm lệnh
Thọ  mệnh tỏa hưng vinh

Trong bài  tứ tuyệt này, chữ đầu của mỗi câu thơ (in đậm) ghép lại thành câu Tướng Giáp Đại Thọ. Tôi lăn măn hỏi, mới biết đây là bài thơ của nhà thơ Văn Tăng, một nhà thơ rất sành chữ ở Đồng Hới. Làm thơ theo cách "chơi chữ" này, tác giả Lê Thanh Cồng có bài thơ  Mừng đại thọ. Tám chữ đầu mỗi câu thơ  kết lại thành câu chúc: CHÚC- MỪNG- ĐẠI -TƯỚNG -VÕ - NGUYÊN - GIÁP - THỌ. Nữ tác giả Trần Thị Anh Sơn cũng có bài thơ Chúc thọ Đại tướng Võ Nguyên Giáp có 12 câu, chữ đầu của mỗi câu kết thành câu: Chúc - mừng - Đại - tướng -Võ - Nguyên - Giáp - trường - thọ- tuổi - một - trăm.

Lối thơ "chơi chữ" ấm áp trên cũng giống như bốn câu thơ tứ tuyệt trên bức trướng mà Đoàn đại biểu Quảng Bình - quê hương Đại tướng mừng Đại tướng thọ 90 tuổi (2001).

Quảng  bác uyên thâm vị tướng tài
Bình  sinh nợ nước nặng hai vai
Ghi  sâu công trạng ngời trang sử
Ơn  nghĩa nhân sinh thắm đượm hoài.

Bốn chữ đầu của bốn câu thơ hình thành từ cụm từ: "Quảng-Bình-Ghi-Ơn", như là những hạt châu thơ nói lên nỗi lòng thiết tha của mỗi người dân Quảng Bình đối với vị tướng vĩ đại của dân tộc và quê hương. Tôi biết bài thơ thêu trên bức tướng này do nhà thơ Văn Lợi sáng tác. Nhà thơ Văn Lợi kể, hồi đó, anh Đoàn Đức Liêm, Chánh văn phòng Tỉnh ủy, nay là Giám đốc Sở Giáo dục-Đào tạo) là thành viên đoàn đại biểu Quảng Bình ra Hà Nội mừng thọ Đại tướng,  tìm đến một cơ sở thêu ở Hà Nội thêu bức trướng để tặng. Bà chủ cơ sở thêu thấy bài thơ hay quá, đề nghị anh Liêm: "Cho tôi thêu thêm một bức trướng y chang để treo trong nhà làm kỷ niệm. Vì trong đời làm nghề thêu của tôi, đã thêu hàng trăm bức trướng tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhưng tôi chưa thấy bài thơ nào xúc động mà toàn bích như bài này. Nếu các anh đồng ý cho tôi thêu thêm một bức thì tôi sẽ không lấy tiền thêu".  Đoàn Quảng Bình đồng ý. Bà chủ cơ sở thêu Hà Nội phấn khởi lắm.

Giáo sư Võ Hồng Anh, lúc đó còn sống, cho biết: "Đây là bài thơ mừng thọ 90 tuổi, được Đại tướng khen nhất. Ông cho treo bức trướng ngay sau lưng ghế ngồi tiếp khách của mình". 

                                                                                Ngô Minh




 

,
.
.
.